Η μουσική παράδοση ενός τόπου είναι ο καθρέφτης της ψυχής του, ένα πορτραίτο μιας εποχής που αποτυπώνει την έκφραση της κρυφομιλώντας με την πηγαία φωτιά του έρωτα για ζωή! Στην μουσική οι εποχές που ξετυλίγονται κρατούν την δική τους φιλοσοφία με ιερότητα ,σαν φυλακτό ανεκτίμητο που με το πέρασμα του χρόνου γίνεται πολυτιμότερο! Σαν τον γλυκό οίνο ,που όσο παλαιώνει ,γίνεται γευστικότερος ,και πιο πλούσιος ! Μέσα στην ιστορία του μουσικού πλούτου της Ελλάδας το ρεμπέτικο κατακτά την αθανασία ,θίγοντας θέματα κοινωνικά ,με γλώσσα μεστή και καυστική! Οι ραψωδοί του είδους έβγαζαν την αρχαία ψυχή τους αυθόρμητα γεννώντας πάθη με δομή την ομορφιά της αλήθειας! Οι «σκληροί μάγκες» του ρεμπέτικου ,ήταν ποιητές με αιτία!Στα ρεμπέτικα ο έρωτας είχε μούσα κατεξοχήν την θρυλική Σμυρνιά! Συνθέτες και στιχουργοί ερωτοχτυπημένοι από τις φιλόκαλες Σμυρνιές, γινόντουσαν ποιητές! Τα μαύρα ματιά της τσαχπίνας προσφυγοπούλας πυρπολούσαν την καρδιά του δημιουργού !Η φημισμένη γοητεία της Σμυρνιάς ,γέννησε μια ατμόσφαιρα ανατολίτικη που αποκαλύπτεται σε κάποια καρτ ποστάλ εποχής! Σε αντίθεση με την Αθηναία που ωραιοποιούσε τον έρωτα ,η Σμυρνιά έδειχνε την αληθινή φύση των πραγμάτων ,προσεγγίζοντας τον έρωτα με ένστικτο και σοφία !Μια ματιά στις φιγούρες που ποζάρουν, θα σας πείσει! Η αντίθεση είναι ολοφάνερη και τόσο ενδιαφέρουσα που φυσικά αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για όλους τους καλλιτέχνες! Η όμορφη Σμυρνιά ήταν μία μούσα πολυσύνθετη ,προικισμένη με πάθος για ζωή και η φωτιά αυτή αντανακλούσε στην χάρη της! Ακόμη και εκείνες που δεν είχαν φυσική γοητεία, μάγευαν! Σε αυτές τις γυναίκες κρυβόταν το μυστικό της ομορφιάς: αγάπη για τη ζωή! Και που αλλού θα μπορούσε να εκφραστεί, ο έρωτας για τη ζωή τόσο πηγαία και αληθινά; φυσικά στο ρεμπέτικο τραγούδι!
Ο έρωτας στο ρεμπέτικο δεν έμοιαζε Σαιξπηρικός! Το σκηνικό του έρωτα δεν ήταν σεμνοστόλιστο με ρόδα και φεγγάρια, παρά με ματιές φλογέρες ,και λόγια πλημμυρισμένα πάθος! Ο έρωτας στο ρεμπέτικο ήταν υπερβατικά γλυκός και θυελλώδης! Η Σμυρνιά που κρατούσε τα ηνία δεν παραδινόταν εύκολα παρά με γλυκά τεχνάσματα κρατούσε τη φωτιά κορυφώνοντας την αγωνία του ερωτευμένου! Στην Σμύρνη οι γυναίκες δεν είχαν μόνο αρχοντιά στα κάλλη μα και στην καρδιά! Η περήφανη και γλυκεία Σμυρνιά των στίχων που συναντάμε είναι γυναίκα μορφωμένη και απελευθερωμένη! Καλόκαρδη και προσιτή! Εικόνες μαγικές και ρυθμός αργός πλημμυρίζει τα Σμυρναίικα άσματα , τα πιο ερωτικά τραγούδια που γράφτηκαν για την ομορφιά της γυναίκας! Η αργόσυρτη μελωδία εκφράζει την μύηση στις αισθήσεις μα και τη θεία αποκάλυψη της παθιασμένης ψυχής που παραδίνεται πιστά στο ταξίδι της φωτιάς!
«Πες μου φεγγαροπρόσωπη καμωματού Σμυρνιά μου
Σμυρνιοπούλα μου γλυκεία ,με τρέλανες!
Πες μου γιατί τα ματιά σου μου καίγουν την κάρδια μου
Σμυρνιοπούλα δεν αντέχω πια!» (Τα μάτια της Σμυρνιάς Π. Τούντα)
Η θρυλική και ερωτική μούσα του δημιουργού ,δεν είναι μόνο θελκτική άλλα και τολμηρή! Ένα τραγούδι που περιγράφει την ζωντάνια της Σμυρνιάς είναι το « Μια νύχτα στο Πασαλιμάνι »(Β. Τσιτσάνη).
Εκεί η Σμυρνιά ζητά από τον θαυμαστή της να την ακολουθήσει σε μια βόλτα με τη βάρκα γιατί είναι όμορφη βράδια και τον θέλει συντροφιά! Ο στίχος δεν παραβλέπει τα συναισθήματα του θαυμαστή που μιλεί για πόνο στην καρδιά για την νόστιμη Σμυρνιά! Μαγευτικός στίχος που σε μεταφέρει ευθύς στο σκηνικό των δύο νέων που φλερτάρουν πρώτα με την ζωή και ύστερα μεταξύ τους! Νύχτα και η γλυκιά μούσα παρασύρει τον γοητευμένο νεαρό σε μια βαρκάδα έτσι απλά και αληθινά στην προσδοκία της ιερής στιγμής που γίνεται νοσταλγικό και τρυφερό άσμα!
Φλογερά αισθήματα ανάβανε στις καρδιές αυτές οι Σμυρνιές των ρεμπέτικων! Στο τραγούδι «Γλεντζού Σμυρνιά» (στίχοι ,μουσική: Δημήτρης Μανησαλής) ο δημιουργός στέκει και κοιτάζει την καμωματού Σμυρνιά να χορεύει στην ταβέρνα προκαλώντας τον θαυμασμό των αντρών που χορεύουν δίπλα της! Ο ερωτευμένος στιχουργός της ζητά να χορέψει και μαζί του !Η ζωντάνια της γίνεται ένα με τους χτύπους της καρδιάς του και παραδίνεται στα κάλλη της αψηφώντας και τον θάνατο!
«Έλα πια Σμυρνιά μικρή μου και με μένα μία βραδιά
να χαρούμε αυτά τα νιάτα και τον ψεύτικο ντουνιά
γιατί πια χωρίς εσένα δεν την θέλω την ζωή
έλα βρε γλεντζού Σμυρνιά μου να πεθάνουμε μαζί!-
Η Σμυρνιά στα ρεμπέτικα ,πέρασε αυτούσιά και γίνηκε θρύλος! Μια φύση έντονα θηλυκή! Μια άλλη Κάρμεν , που υμνήθηκε στην μουσική, στη λογοτεχνία ,στην ποίηση! Στο ρεμπέτικο η ψυχή της Σμυρνιάς είναι εκεί ολοζώντανη ,σαν μια ιερή αξία που σε καλεί να διεισδύσεις στην αληθινή ομορφιά της ζωής!
Σταματίνα Νικολάου
Email: nikolaoustam1922@gmail.com
Email: nikolaoustam1922@gmail.com